Elektronik Kedi Beyni - Alp Akoğlu

Bir kedi bir süperbilgisayara göre yüzleri çok daha hızlı tanıyabiliyor. Bundan yola çıkan araştırmacılar, kedi beynini örnek alarak bir süperbilgisayar tasarlamaya girişmişler.

Bu haber doğrudan kedilerle ilgili değil ancak kedi beyninin bir süperbilgisayar tasarımında nasıl esin kaynağı olduğunu anlatıyor. Bu nedenle ilginizi çekeceğini umuyoruz.

ABD’nin Michigan Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada, öğrenme, algılama, karar verme ve kararları uygulama gibi normalde bilgisayarların eşzamanlı olarak yapamadığı birçok işlevi de bu biyolojik yapıdan esinlenerek yapılan bilgisayarın yine eşzamanlı olarak yapabilmesi yolunda önemli adımlar atıldı.

Esin kaynağı olarak kedi beyninin seçilmesinin nedeni, insan beyninin şimdilik taklit edilebilmesi için fazla karmaşık olması. Aslında kedi beyni insan beynine göre daha basit ama yine de karmaşıklığı ve verimliliğiyle taklit edilebilmesi çok zor. Günümüzün en gelişmiş süperbilgisayarı bir kedinin beyninin gerçekleştirebileceği bazı işlevleri yerine getirebiliyor. Söz konusu bilgisayar 140.000 merkezi işlemci ünitesinden oluşmasına karşın bir kedinin beyninden 83 kez yavaş çalışıyor.

Bir memelinin beynindeki nöronlar, yani sinir hücreleri birbirlerine sinaps adı verilen yapılarla bağlanıyor. Nöronlar arasındaki sinyaller bunlar aracılığıyla iletiliyor. Buradaki en önemli nokta, sinapsların nöronlar tarafından iletilen sinyallerin yollarını çok sayıda tekrardan sonra hatırlıyor oluşu. Buna karşın normal bilgisayarlarda mantık ve bellek arasında bir bağlantı yoktur. Bunun sonucunda da bilgisayar herhangi bir işlevi yazılı olan kodu sırasıyla çalıştırarak gerçekleştirir. Bu, az sayıda değişkenle gerçekleştirilen basit görevler için ideal bir çalışma şeklidir.

Buna karşın herhangi bir canlının beyni, birçok görevi aynı anda gerçekleştirebilir. İşte bu sayede ne işle uğraşırsak uğraşalım, karşılaştığımız birinin yüzünü anında tanıyıveririz. Ancak bir bilgisayarın benzer bir işlevi yerine getirmesi için görece çok uzun bir zaman ve büyük miktarda güç harcaması gerekir.

Araştırmacılar kedi beynini taklit edebilmek için bilgisayarda mantık ve bellek işlevlerini yerine getiren iki ayrı devreyi birleştirmenin yolunu buldular. Böylece bu sistem bellek ve öğrenme sistemine sahip hale gelmiş. Bilgisayar belli bir işlevi her tekrarladığında beyindeki nöronlar arasındaki yolların sağlamlaşması gibi işlemlerin yolu da sağlamlaşıyor. Dolayısıyla bir görevi yerine getirebilmesi için her seferinde aynı aşamaları tekrarlaması yani işi baştan öğrenmesi gerekmiyor.

Bu bilgisayar yapıldığında bir kedi kadar ‘zeki’ olacağı düşünülüyor. Örneğin, yapılacak iş eşyalarla dolu bir odanın kapısından koltuğa giden en kısa yolu bulmaksa ve bilgisayar da koltuğun nasıl bir şey olduğu tanımlıysa, bu görevi normal bir bilgisayar bile gerçekleştirebilir. Ancak koltuğun yerini değiştirdiğinizde bu sorun olacaktır ve bilgisayar onu bulamayacaktır. İşte araştırmacılar kedi beyinli bilgisayarın bunu başarabileceğini düşünüyorlar.

20/01/2021