Kediler Neden “Kafaya Atar”?

Bir sevgi hareketinden fazlası

Kedi sahiplerinin çok iyi bildiği bir davranış vardır. Kedi yanınıza gelir, başını alnınıza ya da yüzünüze bastırır. Biz buna halk arasında “kafaya atmak” deriz. Çoğu kişi bunu sadece sevgi gösterisi sanır. Aslında bu hareket kedilerin sosyal iletişim repertuarının en önemli parçalarından biridir.

Davranış biliminde bu hareket bunting olarak adlandırılır. Kediler alınlarını, yanaklarını veya başlarının üst kısmını bir kişiye ya da nesneye sürter. Bu sırada yüz bölgelerinde bulunan özel bezlerden feromon adı verilen kimyasal sinyaller salgılanır.

Bu bezler özellikle şu bölgelerde yoğunlaşır:

yanaklar, alın, dudak köşeleri ve çene.

Kedi bu hareketle aslında bulunduğu ortamı ve ilişki kurduğu bireyi kimyasal olarak işaretler. Ancak bu işaretleme saldırgan ya da bölgesel bir mesaj değildir. Tam tersine “burası güvenli” ve “sen bana aitsin” anlamı taşıyan bir sosyal işarettir.

Davranış araştırmacıları bu hareketi sosyal bağ kurma davranışı olarak tanımlar.

Kediler neden bunu sadece bazı insanlara yapar?

Kediler doğaları gereği seçicidir. Herkese aynı davranışı göstermezler. Bir kedi size kafasını bastırıyorsa bu birkaç şeyi gösterir:

Sizi sosyal grubunun bir parçası olarak kabul etmiştir.

Size güveniyordur.

Sizin kokun onun için tanıdık ve güvenlidir.

Başka bir deyişle kedi sizi “bizden biri” olarak işaretler.

Feromonların görünmeyen dili

Feromonlar hayvanlar arasında iletişimi sağlayan kimyasal sinyallerdir. Kediler bu sinyalleri özellikle sosyal bağları düzenlemek için kullanır.

Kedi yüzünü size sürdüğünde aslında iki şey olur.

Birincisi kendi kokusunu size bırakır.

İkincisi sizin kokunuzu alır.

Bu karşılıklı koku alışverişi sosyal bağın güçlenmesini sağlar. Aynı nedenle kediler birbirlerine de başlarını sürterler. Buna allorubbing adı verilir ve aynı sosyal gruptaki kediler arasında sık görülür.

İnsan ve kedi arasında biyolojik bağ

Son yıllarda yapılan araştırmalar bu davranışın sadece kediler için değil insanlar için de fizyolojik etkiler oluşturduğunu gösteriyor.

İnsan–hayvan etkileşimi üzerine çalışan birçok araştırma grubu, kedi veya köpeklerle temas sırasında insanlarda oksitosin hormonunun arttığını göstermiştir.

Oksitosin genellikle “bağlanma hormonu” olarak bilinir. Anne–bebek ilişkisi, sosyal güven ve duygusal yakınlık ile ilişkilidir.

Aynı çalışmalarda stres hormonu olarak bilinen kortizol seviyelerinde azalma olduğu da gösterilmiştir.

Bu nedenle evcil hayvanlarla temas:

stres düzeyini düşürebilir

ruh halini iyileştirebilir

sosyal bağ hissini güçlendirebilir

Bu etkiler özellikle yalnız yaşayan kişilerde ve ileri yaş gruplarında daha belirgin görülür.

Bir sevgi hareketinden fazlası

Kedinin başını size bastırması aslında küçük bir hareket gibi görünür. Ama arkasında milyonlarca yıllık evrimsel davranış ve karmaşık bir kimyasal iletişim sistemi vardır.

Kedi size başını sürttüğünde aslında şunu söylemiş olur:

“Burası güvenli. Sen benim sosyal grubumdasın.”

Belki de bu yüzden kediyle yaşayan insanlar bu küçük hareketi hiç unutmaz.

Çünkü o anda iki farklı tür arasında görünmeyen ama güçlü bir bağ kurulmuş olur.

Ecem DURMUŞOĞLU

Veteriner Hekim

Kaynaklar

Bradshaw JWS. The Behaviour of the Domestic Cat. 2013.

Vitale KR, Udell MAR. Human–cat interaction and oxytocin. Behavioural Processes. 2019.

Ellis SLH. Environmental enrichment and feline behaviour. Journal of Feline Medicine and Surgery.

Turner DC, Bateson P. The Domestic Cat: The Biology of Its Behaviour.

Odendaal JSJ. Animal–human bonding and neurophysiology. Veterinary Journal.