Kediler Yas Tutar mı?

Sessiz bir evde dolaşan adımlar, boş kalan bir uyku köşesi, dokunulmamış bir mama kabı… Kediler kaybı yalnızca hisseder değil, yaşar. 7 yıllık Klinisyen Veteriner Hekim Ecem Durmuşoğlu anlatıyor.

Evin sessizleştiği o anları bilirsiniz…

Her şey yerli yerindedir ama bir eksiklik dolaşır odanın içinde.

Kediler bu sessizliği bizden daha önce fark eder, bizden daha derin yaşar.

Yedi yıldır kedilerin yanında, onların hastalıklarında, iyileşmelerinde, doğumlarında ve kayıplarında bulundum. En zor anlar hep aynıydı: geride kalan kedinin gözleri. O bakışlarda öyle bir boşluk olur ki, yüzlerce kelimeye bedeldir. Sessizdirler ama o sessizliğin altında dev bir yas saklıdır.

Bilimin Sesinden Gelen Kanıtlar

Geçtiğimiz yıl Oakland Üniversitesi’nin yayımladığı geniş kapsamlı çalışma, kedilerin kayıp yaşadıklarında nasıl tepki verdiğini bilimsel olarak ortaya koydu.

412 kedicinin gözlemi toplandı ve sonuçlar hiç şaşırtıcı değildi:

– İştahın azalması

– Daha çok uyuma veya tamamen içine kapanma

– Arkadaşını ararmış gibi evde gezme

– Kedicisine aşırı bağlanma ya da tam tersine geri çekilme

– Oyun isteğinde belirgin düşüş

Ve en ilginci; kediler bu davranışları bağın gücü arttıkça daha yoğun gösteriyor. Ölen kediyi görüp görmemeleri ya da evde başka hayvanların olması ise neredeyse hiç etkili değil.

Çalışmanın bir başka detayı daha var:

Kedicinin kendi yaşadığı yas da gözlemleri etkiliyor. Üzüntü yoğunlaştıkça, kedideki değişiklikleri fark etme eşiği de artıyor. Araştırmacılar buna “yansıtma olasılığı” diyor ama veriler o kadar tutarlı ki kedilerin yas tuttuğu artık bir sezgi değil, bir gerçek.

Ve yalnızca kedi değil…

Kedicisini kaybeden kedilerde durum çok daha ağır seyrediyor. Oregon State Üniversitesi’nin güvenli bağ (secure base) çalışmaları, kedilerin insanına tıpkı bir çocuk gibi bağlandığını gösteriyor. O bağ koptuğunda evin kokusu bile değişiyor kedi için. Dünya, artık eski dünya olmuyor.

Kedinin Yası Nasıl İyileşir?

Kediler yasını yüksek sesle yaşamaz.

Bu yüzden bazen fark etmek bile zor olur. Ama onlara destek olmanın yolları vardır:

Rutin bozulmamalı.

Mama, oyun, uyku düzeni kedinin tutunduğu son sabitlerdir.

Koku izleri hemen kaldırılmamalı.

Ölen kedinin yatağı, sevdiği oyuncaklar… Bunlar, geride kalanın vedalaşma alanıdır.

Sessiz eşlik en büyük ilaçtır.

Kedinin yanına oturmak, göz teması kurmak, onun seviyesinde nefes almak…

Sözcüklere gerek yok.

İştahı desteklemek gerekebilir.

Sevdiği aromalarla (tavuk suyu, ton balığı konservesi suyu) mamayı cazip hale getirmek çoğu zaman kapı açar.