Gezgin Kedi Bosna-Hersek’te - Yeşim Özcan
05.04.2021Evliya Çelebi’nin acaba bir kedisi var mıydı? Ya da onca gezip gördüğü yerlerin kedilerini ...
Evin Sessiz Doktoru:
Evde kediyle yaşamanın kardiyovasküler sisteme etkileri artık sadece gözleme dayalı bir konu değil; son yıllarda yapılan geniş ölçekli çalışmalar bu ilişkinin fizyolojik karşılığını net şekilde ortaya koyuyor. Biz klinikte koronere, hipertansiyona, stres yüküne müdahale ederken aslında hastaların hayatındaki çevresel faktörlerin ne kadar belirleyici olduğunu her gün görüyoruz. Kediler burada şaşırtıcı derecede güçlü bir değişken.
Kediler kalbi rahatlatıyor mu?
En belirgin etki stres fizyolojisi üzerinden. Kronik stres; sempatik aktiviteyi artırarak nabzı ve tansiyonu yükseltiyor, sistemik inflamasyonu tetikliyor ve vasküler endotelin işlevini bozuyor. Kedilerin mırlaması 20–140 Hz arası bir titreşim üretiyor ve bu frekansın parasempatik tonusu artırdığı, kalp hızını düşürdüğü ve kortizol seviyelerini azalttığı Journal of Advanced Nursing dahil birkaç çalışmada gösterildi. Hastane pratiklerinde bile, anksiyetesi yüksek hastaların evcil hayvanla temas sonrası nabız ve tansiyonunda hızlı bir düşüş görülüyor.
Daha uzun dönem veriler çok daha çarpıcı. Minnesota Üniversitesi’nin 10 yıllık prospektif kohort çalışması, kedisi olan bireylerde fatal miyokard enfarktüsü riskinin anlamlı derecede düşük olduğunu bildirdi.
Araştırmacılar bunun, kedilerin yarattığı düzenli parasempatik uyarı ve daha düşük stres yanıtıyla ilişkili olabileceğini söylüyor. Bu, damar sağlığını etkileyen en temel mekanizmalardan biri.
Literatürde inflamasyon parametrelerine dair küçük ama değerli çalışmalar da var. CRP ve IL-6 gibi inflamatuar belirteçlerin kedisi olan bireylerde daha düşük seyrettiği yönünde bulgular mevcut. Ayrıca sistolik kan basıncının daha stabil olduğu, sempatik aktivitenin dalgalanmasının azaldığı gösterilmiş. Bunlar kalp damar cerrahisi pratiğinde sık gördüğümüz komplikasyonların riskini azaltan faktörler.
Travma, yaş, yalnızlık gibi ağır stres durumlarında da kediyle yaşamanın koruyucu etkisi var. Evcil hayvan sahibi bireylerde kardiyak mortalitenin daha düşük olduğunu gösteren NIH/MARS çalışmalarının sonuçlarını asistan eğitiminde bile örnek olarak konuşuyoruz. Çünkü stresin kalp üzerindeki yükü azaldığında, biz cerrahlar masaya daha az hasarlı bir kalple karşılaşıyoruz.
Mırlamanın stres azaltıcı etkisi kalp krizine karşı koruyucu bir zemin oluşturuyor.
Kedilerle yaşamak kalp damar sistemini doğrudan etkiliyor. Bu fizyolojik koruma artık klinik ve bilimsel verilerle net olarak görülüyor.
Kısacası, evde kedi beslemek yalnızca psikolojik bir destek sağlamıyor; o destek fizyolojik bir karşılığa dönüşüyor. Sempatik sistemi sakinleştiriyor, damar yatağını rahatlatıyor, inflamasyonu baskılıyor ve kalbin oksijen ihtiyacını düşürüyor. Klinik pratikte bunun etkisini görmek şaşırtıcı değil.
Özetle kediyle yaşamak, kalp damar sağlığına küçük ama sürekli bir müdahale gibi. Dışarıdan verilmiş bir ilaç değil ama etkisi birçok ilacın yaptığı işe çok benziyor. Bilimsel yayınlar bu tabloyu destekliyor, klinik gözlemler de bunun altını dolduruyor.
Kediyle yaşamanın sempatik aktiviteyi düşürüp inflamasyonu sınırlayan ve miyokard yükünü azaltan fizyolojik bir koruma sağladığı bilimsel verilerle doğrulanıyor.
Dr. Ayşe Özçetin
Kaynaklar
– Minnesota University, 10-year follow-up Cat Ownership & MI Risk Study
– Journal of Advanced Nursing: pet interaction & autonomic response
– Human-Animal Interaction Research Initiative (HAI) – stress physiology data
– NIH/MARS – cardiovascular mortality & pet ownership studies
Evliya Çelebi’nin acaba bir kedisi var mıydı? Ya da onca gezip gördüğü yerlerin kedilerini ...
Öhömöhömaiavv, bıyıklarımı uzun uzun temizlemem gerekti o yüzden geciktim ama geldim ...
Kedi dostlarımızın zaman zaman oldukça oyuncu bir hale geldiğini, girilmemesi gereken yerlere ...
Dünyanın Bütün KedileriÇetin ÖnerCan Yayınları / Çocuk Kitapları DizisiÇocuklar için ...
Bu soruyu en çok iki grup kedici sorar. Birincisi kedi ile yaşamını paylaşmaya yeni başlayan ...
Hayvan sahiplenmek söz konusu olduğu zaman, onların eşya değil bir 'can' olduklarını asla ...
Van'da bu yıl 6'ncısı düzenlenen ‘Shopping Fest’ etkinlikleri kapsamında 'Van Kedisi ...
Amerikan New York Times gazetesinin geçen hafta içinde yayımladığı makaleye ...
Sosyal olarak dengeli bir evde kediler baskınlık ilişkileri geliştirirler. Eğer kediler ...
Osmaniye'de yaralı bulunan bir kedi, Hayvan Hakları Federasyonu (HAYTAP) Tedavi Merkezi ...
Seni biz çağırmadık. Geldin evimize, oturdun başköşeye. Misafirin başımızın ...
2018, hiç de şekerleme yapmıyoruz! Pera Film yeni yıla hazır ve tüy yumağı dolu! Pera Film ...
Evcil hayvanlarınızın en az sizin kadar müzik dinlemeyi sevdiğini biliyor muydunuz? Yapılan ...
Bir gün elinize bir tutam kedi tüyü geçse, bu tüylerden o kedinin neyle beslendiğini ...
Sahipsiz sokak köpeklerine 'ötanazi'nin önünü açan ve önceki gün AK Parti ve MHP ...
Kedi duruşu, yoganın en ünlü pozlarından biridir. Omurgaya, boyuna ve omuzlara esneklik ...
Bursa’da bir kedi, postanede mahsur kalan yavru kediyi görüp kapıyı tırmaladı. Durumu fark ...
İnsanlar tarafından fareye benzetilen aslında farklı bir tür olan Hamsterlar, büyük ...
Kedi Kitabevi, kapıdan giren herkesin dikkatini çeken ‘okur dostlar grubu’nun yeni üyesi ...
Müzik açıkken, kediler bu durumdan rahatsızlık duyar mı? Ya da müzik onları rahatlatır ...
Muhabbet kuşları varlıkları ile hayatımızı güzelleştiren, kendilerine has özellikleri ile ...
Hayvanlar, stereotipleri yıkma yöntemleriyle sizi şaşırtabilir. Konu birlikte yaşamaya ...
Kosta Rika’da Pococí Cezaevi yakınında şüpheli bir hareket fark eden görevliler, gece ...
Kabul edelim, kediler genellikle uykuya düşkünlükleriyle bilinirler. Köpeklere kıyasla enerji ...
İnsanların hayvanlarla konuşabilme fikri uzun yıllar bilim kurguya ait bir hayal olarak ...
İnsanlar tarafından merak uyandıran ve büyük sevgi toplayan maymunlar, görünüşleri ...
Sivil Toplum Kuruluşları, Hayvanları Koruma Kanunu’nun maddelerinin, hayvanları korumak için ...
Sokakta serbestçe gezinebilen kedilerin gözler üzerlerinde değilken ne yaptıklarını merak ...
Kuşadası Evcil Hayvan Rehabilitasyon Merkezi, 2022 yılının ilk 5 ayında 1718 sokak ...
Eski İpekyolu’nun bulunduğu yerde Kazakistan’da yapılan yeni bir kazı sırasında bütün ...
Kediler bağımsız ve esrarengiz doğalarıyla tanınırlar, ancak tıpkı insanlar gibi ...
Kediler kedi kendilerini temizleyen canlılardır. Her ne kadar temiz olsalar da tüylerinin ...
İzmir’deki 6.9 büyüklüğündeki depremde Bayraklı ilçesinde bulunan Karagül ...