Edebiyatta Bir Anlatım Aracı Olarak Kedi - 1 - İ. Ethem Polat
07.04.2021Tüm dünya şiirinde yer aldığı gibi Türk şiirinde de pek çok şair tarafından kedi-kadın ...
Evin Sessiz Doktoru:
Evde kediyle yaşamanın kardiyovasküler sisteme etkileri artık sadece gözleme dayalı bir konu değil; son yıllarda yapılan geniş ölçekli çalışmalar bu ilişkinin fizyolojik karşılığını net şekilde ortaya koyuyor. Biz klinikte koronere, hipertansiyona, stres yüküne müdahale ederken aslında hastaların hayatındaki çevresel faktörlerin ne kadar belirleyici olduğunu her gün görüyoruz. Kediler burada şaşırtıcı derecede güçlü bir değişken.
Kediler kalbi rahatlatıyor mu?
En belirgin etki stres fizyolojisi üzerinden. Kronik stres; sempatik aktiviteyi artırarak nabzı ve tansiyonu yükseltiyor, sistemik inflamasyonu tetikliyor ve vasküler endotelin işlevini bozuyor. Kedilerin mırlaması 20–140 Hz arası bir titreşim üretiyor ve bu frekansın parasempatik tonusu artırdığı, kalp hızını düşürdüğü ve kortizol seviyelerini azalttığı Journal of Advanced Nursing dahil birkaç çalışmada gösterildi. Hastane pratiklerinde bile, anksiyetesi yüksek hastaların evcil hayvanla temas sonrası nabız ve tansiyonunda hızlı bir düşüş görülüyor.
Daha uzun dönem veriler çok daha çarpıcı. Minnesota Üniversitesi’nin 10 yıllık prospektif kohort çalışması, kedisi olan bireylerde fatal miyokard enfarktüsü riskinin anlamlı derecede düşük olduğunu bildirdi.
Araştırmacılar bunun, kedilerin yarattığı düzenli parasempatik uyarı ve daha düşük stres yanıtıyla ilişkili olabileceğini söylüyor. Bu, damar sağlığını etkileyen en temel mekanizmalardan biri.
Literatürde inflamasyon parametrelerine dair küçük ama değerli çalışmalar da var. CRP ve IL-6 gibi inflamatuar belirteçlerin kedisi olan bireylerde daha düşük seyrettiği yönünde bulgular mevcut. Ayrıca sistolik kan basıncının daha stabil olduğu, sempatik aktivitenin dalgalanmasının azaldığı gösterilmiş. Bunlar kalp damar cerrahisi pratiğinde sık gördüğümüz komplikasyonların riskini azaltan faktörler.
Travma, yaş, yalnızlık gibi ağır stres durumlarında da kediyle yaşamanın koruyucu etkisi var. Evcil hayvan sahibi bireylerde kardiyak mortalitenin daha düşük olduğunu gösteren NIH/MARS çalışmalarının sonuçlarını asistan eğitiminde bile örnek olarak konuşuyoruz. Çünkü stresin kalp üzerindeki yükü azaldığında, biz cerrahlar masaya daha az hasarlı bir kalple karşılaşıyoruz.
Mırlamanın stres azaltıcı etkisi kalp krizine karşı koruyucu bir zemin oluşturuyor.
Kedilerle yaşamak kalp damar sistemini doğrudan etkiliyor. Bu fizyolojik koruma artık klinik ve bilimsel verilerle net olarak görülüyor.
Kısacası, evde kedi beslemek yalnızca psikolojik bir destek sağlamıyor; o destek fizyolojik bir karşılığa dönüşüyor. Sempatik sistemi sakinleştiriyor, damar yatağını rahatlatıyor, inflamasyonu baskılıyor ve kalbin oksijen ihtiyacını düşürüyor. Klinik pratikte bunun etkisini görmek şaşırtıcı değil.
Özetle kediyle yaşamak, kalp damar sağlığına küçük ama sürekli bir müdahale gibi. Dışarıdan verilmiş bir ilaç değil ama etkisi birçok ilacın yaptığı işe çok benziyor. Bilimsel yayınlar bu tabloyu destekliyor, klinik gözlemler de bunun altını dolduruyor.
Kediyle yaşamanın sempatik aktiviteyi düşürüp inflamasyonu sınırlayan ve miyokard yükünü azaltan fizyolojik bir koruma sağladığı bilimsel verilerle doğrulanıyor.
Dr. Ayşe Özçetin
Kaynaklar
– Minnesota University, 10-year follow-up Cat Ownership & MI Risk Study
– Journal of Advanced Nursing: pet interaction & autonomic response
– Human-Animal Interaction Research Initiative (HAI) – stress physiology data
– NIH/MARS – cardiovascular mortality & pet ownership studies
Tüm dünya şiirinde yer aldığı gibi Türk şiirinde de pek çok şair tarafından kedi-kadın ...
2020 ve 2021 hepimiz için zor yıllar oldu... Daha önce üst üste 6 sene düzenlediğimiz ...
Ayurveda; Tanrı’nın 5 elementi değişik oranlarda kombine ederek tüm evreni yarattığını ...
Japonya'nın en muhteşem adalarından biri, nesli tükenmekte olan yerli bir vahşi kediyi korumak ...
Bir kedi ebeveyni olmak; en iyi ihtimalle, mırlamalar, kucaklamalar ile geçen eğlenceli onca ...
Son derece zeki ve meraklı canlılar olan kedileri çok seviyoruz! Peki bazı günlük ...
Davranış sorunu yaşayan kedi sahipleri kedilerin işaretleme yöntemlerini ve ne anlama ...
AKP'nin sokak hayvanları yasa tasarısına AKP içinden itirazlar yükseliyor. Külünk, "Hayvan ...
Bir gün elinize bir tutam kedi tüyü geçse, bu tüylerden o kedinin neyle beslendiğini ...
ABD'nin Oregon eyaletinde bir ev kedisi 20 Mayıs'ta tam altı yavru kedi doğurdu. Sahipleri, ...
İtalya'nın Milano kentinde evcil hayvanların sahipleriyle aynı mezara gömülmesi yasal hale ...
Rusya’nın Sibirya bölgesinde bir arkadaş grubu, ormanlık alanda kamp yapıyordu. Grubun ...
Journal of the American Medical dergisinde yer alan bir araştırmaya göre, yaşamın ilk ...
Trabzon Havalimanı'nda, Ankara'ya gitmek için uçağa binen Sude Selin Hindistan'ın, kargo ...
Kediler için beslenme sağlıklı bir hayat geçirmeleri için önemli bir husustur. Bir kap ...
Lincoln Üniversitesi’nden bilim insanları, mırmırlar ile insanları arasında 5 tür ilişki ...
Coşkun Aral, uluslararası savaş fotoğrafçısı, gezgin, gazeteci, kültür ve sanat ...
Kediyi 5'inci kattan aşağı attığı iddia edilen gözetmen hâkim karşısında!İstanbul ...
Kediler, vücutları ve ruhları kadar naif ve hassas bir sindirim sistemine sahiptirler. Sık sık ...
Kediler yüksek yerlerde dolaşmaya bayılırlar. Ucunda bir de sevdiği yiyecek varsa tüm ...
Hollanda Senatosu, vatandaşların havai fişek satın almasını ve kullanmasını tamamen ...
Kedilerin her hareketi bir mesaj, her hareketi bir olaydır. Onlar gözleriyle adeta konuşur, göz ...
Kediler kedi kendilerini temizleyen canlılardır. Her ne kadar temiz olsalar da tüylerinin ...
Genel Yayın Müdürümüz Veteriner Hekim Dr. Tarkan Özçetin, Kedici dergisinin Türkiye’deki ...
Doraemon bir Japon çizgi roman – manga serisi olarak Fujiko F. Fujio (asıl adı Hiroshi ...
Kediler, genellikle bağımsız ve mesafeli hayvanlar olarak bilinir. Ancak son dönemde yapılan ...
Bir kedi sahibi olmaktan çok daha öte bir durumdur “kedici olmak” Bazen, bir kediniz ...
Bir kafenin iki duvarı arasına sıkışan yavru kedi, çalışanlar tarafından ...
Kedi ve köpek birbirinden farklı özellikleri olan canlılardır. Kedileri daha öne çıkaran ...
Bilecik’te Ertuğrulgazi Lisesi’nin bahçesinde yaşayan ‘Gece’ isimli kedinin dünyaya ...
Kedilerin mama ve su kapları her zaman temiz ve hijyen olmalıdır. Bu altın kuraldan sonra ...
Daha önce kedi ile yaşamış ve kedisi olanların bu soruya cevapları tabi ki kedi olacaktır. ...